सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
१०८ उपनिषद् (साधना खण्ड - भाग ३)

१०८ उपनिषद् (साधना खण्ड - भाग ३)

108 Upanishads Part 3 - Sadhana Khand

पण्डित श्रीराम शर्मा आचार्य द्वारा

स्रोत: संस्कृति संस्थान बरेली · संस्कृति संस्थान बरेली (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished572 पृष्ठ

पृष्ठ 405, कुल 572 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 405

CC0. In Public Domain. Digitization by eGangotri

नृसिंहषट्चक्रोपनिषत्

ॐ देवा हः वै सत्यं लोकमायंतं प्रजापतिमपृच्छन्नार-
सिंहचक्रन्नो ब्रूहीति । तान्प्रजापमिनार्रसिंहचक्रमवोचत् । षड् वै
नार्सिंहानि चक्राणि भवन्ति । यत् प्रथमं तच्चतुररं यद्वितीयं
तच्चतुररं यत्तृतीयं तदष्टारं यच्चतुर्थं तत्पञ्चारं यत्पञ्चमं तत्पञ्चारं
यत् षष्ठं तदष्टारं तदेताति षडेव नार्सिहानि चक्राणि भवन्ति ॥
अथ कानि नामानि भवन्ति । यत् प्रथमं तदाचक्रं यद्-
द्वितीयं तत्सुचक्रं यत्तृतीयं तन्महाचक्रं यच्चतुर्थं यत्सकललोक-
रक्षणचक्रं यत्पञ्चमं तद्द्यूतचक्रं यद्वै षष्ठं तदसुरान्तकचक्रं
तदेतानि षडेव नारसिंहचक्रनामानि भवन्ति ॥
अथ कानि त्रीणि वलयानि भवन्ति । यत्प्रथमं तदान्तर-
वलयं भवति । यद्द्वितीयं तन्मध्यमवलयं भवति । यत् तृतीयं
तद्बाह्यं वलयं भवति । तदेतानि त्रीण्येव वलयानि भवन्ति ।
यदा तद्धैतद्बीजं यन्मध्यमं तां नारसिंहगायत्रीं यद्बाह्यं
तन्मन्त्रः ॥
अथ किमान्तरं वलयम् । षड्वान्तराणि वलयानि भवन्ति ।
यन्नारसिंह तत्प्रथमस्य यन्माहालक्ष्म्यं तद्द्वितीयस्य यत्सारस्वतं
तत्तृतीयस्य यस्य यत्कामं देवं तच्चतुर्थस्य यत् प्रणवं तत्पञ्चमस्य
तत्क्रोधदैवतं तत् षष्ठस्य । तदेतानि षष्णां नारसिंहचक्राणां षडा-
न्तराणि वलयानि भवन्ति ॥
ॐ देवताओं ने सत्य स्वरूप व्यापक लोकपिता प्रजापति से कहा
हमें नारसिंह चक्र का उपदेश करो । तब उन्हें प्रजापति ने नारसिंह चक्र
का उपदेश दिया, जो इस प्रकार है कि नारसिंह चक्र छः हैं । पहला
चक्र चार 'अर' वाला ( तांगे आदि के पहियों में जो गोलाकार रूप से
Sri Sri Anandamayee Ashram Collection, Varanasi