वैयाकरण सिद्धान्त कौमुदी (भट्टोजि दीक्षित - बालमनोरमा व तत्त्वबोधिनी टीका सम्पूर्ण पूर्वार्ध)
Vaiyakarana Siddhanta Kaumudi of Bhattoji Dikshita with Commentary
भट्टोजि दीक्षित (टीकाकार: वासुदेव दीक्षित एवं ज्ञानेन्द्र सरस्वती) द्वारा
पृष्ठ 19, कुल 835 में से
संदर्भ में पढ़ें( २ ) लघुत्रिमुनिकल्पतरुः ।
अथ सप्त पाकयज्ञाः-
( १८ ) हुतम् ( १९ ) प्रहुतम् ( २० ) आहुतम् ( २१ ) शूलगवः ( २२ )
बलिहरणम् ( २३ ) प्रत्यवरोहणम् ( २४ ) अष्टकाहोमः ॥
इति सप्त पाकयज्ञाः ॥
अथ सप्त हविर्यज्ञसंस्थाः-
( २५ ) अग्न्याधानम् ( २६ ) अग्निहोत्रम् ( २७ ) दर्शपूर्णमासौ ( २८ ) चातु-
र्मास्यानि ( २९ ) आग्रयणेष्टिः ( ३० ) निरूढपशुबन्धः ( ३१ ) सौत्रामणी ॥
इति सप्त हविर्यज्ञसंस्थाः ॥
अथ सप्त सोमयज्ञसंस्थाः-
( ३२ ) अग्निष्टोमः ( ३३ ) अत्यग्निष्टोमः ( ३४ ) उक्थ्यः ( ३५ ) षोडशी
३६ ) वाजपेयः ( ३७ ) अतिरात्रः ( ३८ ) आप्तोर्यामः ॥
इति सप्त सोमयज्ञसंस्थाः ॥
( ३९ ) वानप्रस्थ्यम् ( ४० ) संन्यासः ॥
अथ सप्ताऽऽत्मगुणाः-
( ४१ ) दया ( ४२ ) अनसूया ( ४३ ) शौचम् ( ४४ ) अनायासः ( ४५ )
मङ्गल्यम् ( ४६ ) अकार्पण्यम् ( ४७ ) अस्पृहा ( ४८ ) अन्त्येष्टिः । तत्र पाकयज्ञेष्वे-
कानां केषांचिदन्तर्भावाङ्गीकारेण न्यूनतायामिष्टापत्तिरेवेति दिक् ।
अथोत्तरक्रतवः-
( १ ) राजसूयः ( २ ) गवामयनम् ( ३ ) गोसवः ( ४ ) अश्वमेधः ( ५ )
आङ्गिरसक्रतुः ( ६ ) साकमेधः ( ७ ) पञ्चशारदीयः ( ८ ) विश्वजित् ( ९ ) पौण्डरी-
कम् ( १० ) भर्तृद्वादशाहम् ( ११ ) संवत्सरसत्रम् ( १२ ) महाव्रतम् ( १३ ) रात्रि-
सत्रम् ( १४ ) शतरात्रम् ( १५ ) स्तोमः ( १६ ) द्वादशसंवत्सरक्रतुः ( १७ ) सह-
स्रसंवत्सरक्रतुः । एवमन्येपि बोध्याः ॥
वेदभेदेन- सूत्रकर्तारः-
१ साङ्ख्यायनः
२ शाकलः
१ ऋग्वेदस्य ३ बाष्कलः
४ आश्वलायनः
५ माण्डूकः
६ आपस्तम्बः
७ हिरण्यकेशीयः {
२ यजुर्वेदस्य ८ मैत्रायणीयः } षट् सूत्रकारा इत्यन्ये ।
९ सत्याषाढः
१० बोधायनः