स्पन्दनिर्णय एवं स्पन्दकारिका (आचार्य क्षेमराज - काश्मीर शैव स्पन्द-शास्त्र सान्वय सटीक)
Spanda Nirnaya of Acharya Kshemaraja with Hindi Commentary
by आचार्य वसुगुप्त / क्षेमराज
Page 248 of 519
Read in contextप्रथमः निष्यन्दः १४७
परमात्मा की शक्तियाँ
प्रकाशरूपता स्वातन्त्र्यम् तच्चमत्कार आमर्शात्मकता सर्वाकारयोगित्वं
चिच्छक्तिः आनन्दशक्तिः इच्छाशक्तिः ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः
(ईषत्तया वेद्योन्मुखता
आमर्शः ।)
चिच्छक्ति आनन्द शक्ति इच्छा शक्ति ज्ञान शक्ति क्रिया शक्ति
(स्वातन्त्र्यपूर्ण इच्छा- सर्वज्ञातृत्व सर्वकर्तृत्व
शक्ति का सङ्कोच) | |
आणवमल विद्या कला
(अपूर्णमन्यतात्मक) | |
(वेद्योन्मुखता) मायीय मल कार्ममल
(अल्पज्ञातृत्व) किञ्चित्कर्तृत्व
भेद ज्ञान
पुरुष के ६ कञ्चुक—१. माया, २. कला, ३. राग, ४. विद्या, ५. काल, ६.
नियति ।
शक्ति सङ्कोच की पद्धति एवं अशुद्धियाँ—
सर्वकर्तृत्व सर्वज्ञत्व पूर्णत्व नित्यत्व व्यापकत्व = शक्तियाँ
कला विद्या राग काल नियति शक्ति-सङ्कोच
(अल्प (अल्प अपूर्णत्व (अनि- (अव्यापकत्व (पञ्चकञ्चुक)
कर्तृत्व) ज्ञातृत्व) त्यत्व) मितव्याप्ति)
सर्वकर्तृत्व-सर्वज्ञत्व-पूर्णत्व-नित्यत्व-व्यापकत्व शक्तयः । सङ्कोच गृहाना यथाक्रमं
'कला' 'विद्या' 'राग' 'काल' 'नियति' रूपतया भ्रान्ति ।
(क्षेमराज : 'प्रत्यभिज्ञाहृदयम् : सूत्र ९) ॥
शक्ति-सङ्कोच एवं पशुगत अशुद्धियाँ—'संपूर्ण कर्तृज्ञाद्याः वह्वयः सन्त्यस्य
शक्तयस्तस्य । सङ्कोचात्संकुचिताः कलादिरूपेण । रूठ्यन्त्येनम् । १) तत्सर्वकर्तृत्ता सा
संकुचिता कतिपयार्थमात्रपरा । किंचित्कर्तारममूं कलयन्ती कीर्त्यते कला नाम । २) सर्व-