कौषीतकि ब्राह्मण (शाङ्खायन ब्राह्मण - उदय प्रणीत व्याख्या सहित सटीक)

पृष्ठम् १३४

XXVI, 6, २८–8, ११ । कौषीतकिब्राह्मणे । 134

---

।२७। तदुक्थ्यं³ संतिष्ठते ।२८। तस्य सामिध्यो प्रथमस्याह्नः⁴ ।२९। अयं वै⁵ लोकः
प्रथमश्छन्दोमः ।३० ॥६॥

---

पादटिप्पण्यः :
¹ L. adds पञ्चर्चं; P. adds पञ्चर्चं । ² IO. परावतन्देवे । ³ P. तदुक्थं । ⁴ L. P. Here ends Khaṇḍa 10 । ⁵ L. P. omit ।

अन्तरिक्षलोको द्वितीयः ।१। असौ लोक उत्तमः ।२। तस्मान्महद्वन्ति मध्यमेऽहन्त्सू-
क्तानि शस्यन्ते ।३। महद्धीदमन्तरिक्षम् ।४। अथो अभ्यारब्धवन्ति स्युः ।५। परमेवै-
तदहरभिवदति ।६। परमेवैतदहरभ्यारभ्य वसन्तीति ह स्माह कौषीतकिः ।७। अग्निं
वो देवमग्निभिः सजोषा इत्याज्यम् ।८। यदा महः संवरणाद् व्यस्थादिति महद्वत् सदभ्या-
रब्धवत् ।९। ¹⁻¹त्रैष्टुभः प्रउगः⁻¹ ।१०। कुविदङ्ग नमसा ये वृधास इति वायव्यं वृद्धवत्²
।११। महद्वद्धचेतदहः³ ।१२। अत एवोत्तरं⁴ तृचमैन्द्रवायवं यावत्तरस्तन्त्वो यावदोज
इति ।१३। यावन्नरश्रथसा दीध्याना इत्यभ्यारब्धवत् ।१४। प्रति वां सूर उदिते सूक्तै-
रिति मैत्रावरुणम् ।१५। मित्रं हुवे वरुणं पूतदक्षमित्यभ्यारब्धवत्⁴ ।१६। अप स्वसुरु-
षसो नग् जिहीत इत्याश्विनम् ।१७। अधामधा गोमधा वां हुवेमेत्यभ्यारब्धवत्⁵ ।१८।
अयं सोम इन्द्र तुभ्यं सुन्व इत्यैन्द्रम् ।१९। महान् वीर ब्रह्मकृतिं जुषाण इत्यभ्यारब्धवत्
।२०। प्र ब्रह्माणो अङ्गिरसो नक्षन्तेति वैश्वदेवम् ।२१। प्र क्रन्दजुर्गभन्यस्य वेत्वित्यभ्या-
रब्धवत् ।२२। उत स्या नः सरस्वती जुषाणेति सारस्वतम् ।२३। वर्ध शुभ्रे स्तुवते रासि
वाजानिति वृद्धवत्⁶ ।२४। महद्वद्धचेतदहः ।२५। राथन्तरं पृष्ठं बार्हतं शस्त्रम् ।२६। तन्मि-
थुनं प्रजात्यै रूपम्⁷ ।२७ ॥७॥

---

पादटिप्पण्यः :
¹⁻¹ L. P. omit । ² L. P. महद्वद्वृद्धवत् । ³ L. P. महद्वन्मह° । ⁴ L. P. °मिति महद्वत् सदभ्या° । ⁵ L. P. °मेति महद्वत् सदभ्या° । ⁶ L. P. वृद्धवन्महद्वत् । ⁷ L. P. Here ends Khaṇḍa 11 ।

महां इन्द्रो नृवदा चर्षणिप्रा इति त्रैष्टुभानां प्रथमं मरुत्वतीयानाम् ।१। महद्वत् सद-
भ्यारब्धवत्¹ ।२। इमा उ त्वा पुरुतमस्य कारोरेति द्वितीयम् ।३। हव्यं वीर हव्या
हवन्त इत्यभ्यारब्धवत्² ।४। क स्य वीरः को अपश्यदिन्द्रमिति तृतीयम् ।५। सुखरथमी-
यमानं हरिभ्यामित्यभ्यारब्धवत्³ ।६। महश्चित्त्वमिन्द्र यत एतानिति चतुर्थम् ।७।
महद्भिरूति त्र्यसो वरुतेति महद्वत् सदभ्यारब्धवत् ।८। तमस्य द्यावापृथिवी सचेतसेति⁴
पञ्चमम् ।९। यदेतु कृण्वानो महिमानमिन्द्रियमिति महद्वत् सदभ्यारब्धवत् ।१०। ⁵⁻त्रैष्टु-
भजागते जागतं जगन्मध्यंदिनो ह्येष त्र्यहः⁻⁵ ।११। त्वं महां इन्द्र तुभ्यं ह क्षा इति त्रैष्टु-

---

पृष्ठम् १३५

135 । छन्दोमाः । XXVI, 8, १२–10, २

---

भानां प्रथमं निष्केवल्यनाम् ।१२। महद्वत् सदभ्यारब्धवत्¹ ।१३। त्वं महां इन्द्र यो ह
शुष्मैरिति द्वितीयं महद्वत् ।१४। महद्वद्धचेतदहः² ।१५। अपूर्व्या पुरुतमान्यस्मा इति
तृतीयम् ।१६। महे वीराय तवसे तुरायेति महद्वत् सदभ्यारब्धवत् ।१७। तां सु ते कीर्तिं
मघवन् महित्वेति चतुर्थम् ।१८। महद्वत् सदभ्यारब्धवत् ।१९। इमां ते धियं प्र भरे
महो महीमिति⁴ पञ्चमम् ।२०। महद्वत् सदभ्यारब्धवत् ।२१। ⁵⁻त्रैष्टुभजागते जागतं
जगन्मध्यंदिनो ह्येष त्र्यहः⁻⁵ ।२२। पञ्च पञ्च सूक्तानि निष्केवल्यमरुत्वतीययोः शस्यन्ते
मध्यमे छन्दोमे ।२३। पशवो वै छन्दोमाः ।२४। पाङ्क्ताः पशवः ।२५। पशूनामेवाप्त्यै⁷
।२६। ⁵⁻तानि दश संपद्यन्ते ।२७। दशदशिनी विराट् ।२८। श्रीर्विराडन्नाद्यम् ।२९।
श्रियो विराजोऽन्नाद्यस्योपाप्त्यै⁻⁵ ।३० ॥८॥

---

पादटिप्पण्यः :
¹ L. P. महद्वद्धचेतदहः । ² L. P. इति महद्वत् सदभ्यारब्धवत् । ³ L. P. °मियमिति महद्वत् सदभ्या° । ⁴ L. P. add जागतं । ⁵⁻⁵ L. P. omit । ⁶ L. P. सदभ्यारब्धवत् । ⁷ L. P. Here ends Khaṇḍa 12 ।

हिरण्यपाणिमूतय इति सावित्रम् ।१। अपां नपातमवस ¹⁻इति महद्वत् सदभ्यारब्धवत्⁻¹
।२। मही द्यौः पृथिवी च न इति द्यावापृथिवीयं महद्वत् ।३। महद्वद्धचेतदहः ।४।
युवाना पितरा पुनरित्यार्भ्वम् ।५। इन्द्रेण च मरुत्वतादित्येभिश्च राजभिरित्यभ्यारब्धवत्
।६। देवानामिदवो महदिति² वैश्वदेवम् ।७। वामं नो अद्य सवितर्वमन् वामं वरुणं शंस्य-
मिति महद्वत् सदभ्यारब्धवत् ।८। इमा नु कं भुवना सीषधामेति द्विपदाः ।९। इन्द्रश्च
विश्वे च देवा इत्यभ्यारब्धवत् ।१०। विश्वे देवा ऋतावृध इति वैश्वदेवं वृद्धवत्³ ।११।
महद्वद्धचेतदहः ।१२। गायत्रं गायत्रतृतीयसवनो ह्येष त्र्यहः ।१३। वैश्वानरो अजीजन-
दिति वैश्वानरीयम् ।१४। क्ष्मया वृधान ओजसेति वृद्धवत् ।१५। महद्वत् सदभ्यारब्धवत्⁴
।१६। कद्ध नूनं कधप्रिय इति मारुतमभ्यारब्धवत् ।१७। दूतं वो विश्ववेदसमिति जात-
वेदसीयम् ।१८। अग्ने मूळ महां असीति वा ।१९। अष्टर्चमष्टमस्याह्नः ।२०। पूर्वं तु स्थितम्
।२१। महां आरोहनं दिव इति महद्वत् सदभ्यारब्धवत्⁴ ।२२। गायत्रं गायत्रतृतीय-
सवनो ह्येष त्र्यहः ।२३। इत्याग्निमारुतसूक्तानि ।२४। इत्येतस्याह्नः सूक्तानि ।२५।
तदुक्थ्यं⁵ संतिष्ठते ।२६। तस्य सामिध्यो द्वितीयस्याह्नः⁶ ।२७ ॥९॥

---

पादटिप्पण्यः :
¹⁻¹ L. P. इत्यभ्यारब्धवत् । ² L. P. add नवर्चं । ³ L. P. वृद्धवन्महद्वत् । ⁴ L. P. महद्वद्धचेतदहः । ⁵ P. तदुक्थं । ⁶ L. P. Here ends Khaṇḍa 13 ।

अन्तो गतिर्नवममहः ।१। असौ द्यौरसौ लोकः ।२। तस्माद् गतवन्ति नवमेऽहन्त्सू-