Skip to content
SarvaKosh
ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

Brahmasphuta Siddhanta of Brahmagupta with Commentary

by आचार्य ब्रह्मगुप्त

Report a copyright issue

DevanagariHindipublished737 pages

Page 698 of 737

Read in context
Page 698

( ३१६ )
अथ मानाध्यायो नाम
त्रयोविंशः
सौरेणाब्दं¹ मासतिथयश्चांद्रे²ण सावनैर्दिवसाः⁵ ।
दिनमासाब्द पमध्यानत³ दिनाकेंदु⁴ मानाभ्याम् ॥ १ ॥
मानाति⁵ सौरचंद्राक्षै¹सावनानि ग्रहानयनमेभिः ।
मानेन² पृथक्चत्रुभि⁴व्यंवहारोत्र³ लोकस्य ॥ २ ॥
युगववर्ष¹ विषुवदयनत्वहर्निशोवृ²द्धिहानयः³ ।
सौरान्तिथि⁴ करणाधिकमासोन रात्रपर्वक्रियाश्चांद्रात् ॥ ३ ॥
यसस्य¹ वन² प्रमाण ग्रहगतफ्पवास सूतक चिकित्साः ।
सावन मानात् ज्ञेया³ प्रायश्चित्त⁴ क्रियाश्चान्या⁵ ॥ ४ ॥
१. (घ) १. सौरेणाब्दा (ग) सौरेणाब्दा (ङ) for (सौरेणाब्दं)
२. मासास्तिथय (ग) (ङ) for (मासतिथय)
(ग) ३. मप for (पम) ४. तद्दिनाकेंदु for (तद्दिनाकेंदु)
(च) १. सौरेणाब्दा for (सौरेणाब्द)
२. मासास्तिथयश्चांद्रेण for (मासतिथयश्चांद्रेण) ५. दिवसा for (दिवसाः)
२. (घ) १. चान्द्राक्षं (ग) चन्द्राक्ष for (चन्द्राक्षं)
२. मानैः (ग) च) (ङ) for (मानेन)
३. व्यवहारोऽत्र (ग) संव्यवहाराश्च for (व्यंवहारोत्र)
(ग) ४. पृथक् चतुभिः (ङ) for (पृथक्चत्रुभि)
(च) १. चान्द्राक्षं for (चन्द्राक्षं) ४. पृथक्चतुर्भि for (प्रथक्चतुभि)
(ङ) ५. मानानि for (मानाति) ३. संव्यवहारोऽत्र for (व्यंवहारोऽत्र)
३. (घ) १. युगवर्षे (ग) युगं वर्ष for (युगववर्ष) २. र्नशो for (र्निशो)
३. हानियः for (हानयः)
(ग) ४. सौरानतिथि for (सौरान्तिथि)
(च) १. युगवर्षं (घ) for (युगववर्षं) ५. विषुवदय for (विषुवदय)
२. नस्त्वंहर्निशो (ङ) for (नत्वहर्निशो)
४. (घ) १. यज्ञसवन (ग) for (यसस्य वन)
ग्रहत्युपवास (ग) ग्रहगत्युरुवास for (ग्रहगतफ्पवास) ३. ज्ञेयाः (ग) for (शेया)
(ग) ४. प्रायश्चि for (प्रायश्चित्त) ५. चान्याः ॥ ४ ॥ for (चान्या)
(च) १. यज्ञस्य for (यसस्य) २. ग्रहगत्युपवास for (ग्रहगतफ्पवास)
(ङ) १. यज्ञसवन for (यसस्य वन) २. गत्युपवास for (गतफ्पवास)
३. सावनमानाज्ज्ञेयाः for (सावनमानात्ज्ञेया) ५. चात्र for (चान्या)