Skip to content
SarvaKosh
ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

Brahmasphuta Siddhanta of Brahmagupta with Commentary

by आचार्य ब्रह्मगुप्त

Report a copyright issue

DevanagariHindipublished737 pages

Page 634 of 737

Read in context
Page 634

( २५० )
मंडलशेषाद्यु¹नान्मूलं व्येकं दशाधृतं² द्वियुतम् ।
मंडलशेषं व्येकं³ भानोर्ज्ञेदिने कदा भवति ॥ ५० ॥⁴
अधिमास शेषपादा न्यूनाद्वर्गो¹धिमासशेषसमः² ।
अवमावशेषतो³ वा⁴ वमवशेषसमः कदा भवति ॥ ५१ ॥५
आद्याद्वर्णादिन्यान् व्यस्तान्⁸प्रोह्याद्यमान⁶माद्यहूतात्⁷ ।
सदृशा² छेदान् सकृत्³ द्वौ व्यस्तौ⁴ उदकोबप्पू⁵ ॥ ५२ ॥

५०. (घ) (वि०— इसकी क्रमसंख्या ५१ है)
१. द्व्यू (ग) द्युनामूलं for (द्युनान्मूलं)
२. हृतं (ग) हतं for (धृतं) ३. व्येकं (ग) (ङ) for (व्येक)
(ग) . (वि०— इसकी श्लोक संख्या ४६ है)
(च) १. द्व्यूनान् for (द्युनान्) २. हतं for (धृतं)
४. (वि०— इसकी क्रमसंख्या ५१ अंकित है)
(ङ) १. द्व्यूनान्मूलं for (द्युनान्मूलं) २. दशाहतं for (दशाधृतं)
५१. (ग) (वि०— इसकी क्रमसंख्या ५२ है)
(ग) १. न्यूनाद्वर्गा for (न्यूनाद्वर्गो) २. यमः for (समः)
६. अमावशेततो for (अवमावशेषतो) ४. 'व' लुप्त है (ङ)
(वि०— इसकी श्लोक संख्या ५० है)
(च) १. द्वर्गोऽधिमासशेषः for (द्वर्गोधिमासशेष)
५. (वि०— क्रमसंख्या ५२ अंकित है)
(ङ) ६. पादात् for (पादा) १. न्यूनाद्वर्गो for (न्यूनाद्वर्गो)
१. हूतात् (च) for हूतात्) २. सहस (ग) सदृशा for (सदृशा)
३. नसकृत (ग) for (नसकृत्)
४. कुटको (ग) (ङ) for (उदको) ५. बहुषु (ग) (ङ) for (बप्पू)
(वि०— इसकी श्लोक संख्या ५३ है)
(ग) (वि०— इसकी श्लोक संख्या ५१ है)
६. मद्य for (माद्य) ६. तत् for (तात्)
(च) २. सहस for (सदृशा) ३. नसकृत् for (नुसकृत्)
५. बप्पु for (वप्पू) (वि०— यहां श्लोक संख्या ५३ अंकित है)
(ङ) शीर्षक + इदानीमनेकवर्णसमीकरणमाह +
८. वर्णान् for (व्यस्तान्) २. सदृश for (सदृशा)
१. हृतम् for (हूतात्) ३. च्छेदावसकृद्द्वौ for (छेदान् सकृत्द्वौ)