Skip to content
SarvaKosh
बौधायन धर्मसूत्र (विवरण टीका व हिन्दी अनुवाद)

बौधायन धर्मसूत्र (विवरण टीका व हिन्दी अनुवाद)

Baudhayana Dharmasutra Hindi

by महर्षि बौधायन

Source: Baudhayana Dharmasutram with Vivarana & Hindi Translation by Dr. Umesh Chandra Pandey (origin)

DevanagariHindipublished486 pages

Page 400 of 486

Read in context
Page 400
३४६बौधायन-धर्मसूत्रम्[ चान्द्रायणहोमः

अथ होममन्त्राः—

^२प्राणापानव्यानोदानसमाना मे शुद्ध्यन्तां ज्योतिरहं विरजा विपाप्मा भूयासँ स्वाहा । ^३वाङ्मनः ^४शिरः पाणि ^५त्वक्चर्म ^६शब्दस्पर्श ^७पृथिवी ^८अन्नमयप्राणमय इत्येतैस्सप्तभिरनुवाकैः ॥ १८ ॥

अनु०—'प्राणापानव्यानोदानसमाना मे शुद्ध्यन्तां ज्योतिरहं विरजा विपाप्मा भूयासम्' (मेरे प्राण, अपान, व्यान, उदान, समान पवित्र होवे,...) वाङ्मनश्चक्षुश्श्रोत्रजिह्वाघ्राणरेतोबुद्ध्याकृतिसङ्कल्पा मे शुद्ध्यन्तां ज्योतिरहं विरजा विपाप्मा भूयासम् स्वाहा' 'शिरःपाणिपादपार्श्वपृष्ठोदरजङ्घाशिश्नोपस्थपायवो मे शुद्ध्यन्तां ०' 'त्वक्चर्ममांसरुधिरमेदोस्थिमज्जा मे शुद्ध्यन्तां—' 'शब्दस्पर्शरूपरसगन्धा मे शुद्ध्यन्ताम् ...' 'पृथिव्याप्तेजोवाय्वाकाशा मे शुद्ध्यन्ताम्—' 'अन्नमयप्राणमयमनोमयविज्ञानमयानन्दमया मे शुद्ध्यन्तां ज्योतिरहं विरजा विपाप्मा भूयासम् स्वाहा।' इन सात अनुवाकों से प्रत्येक अनुवाक के उच्चारण के साथ हवन करते हुए सात आहुति करे॥१८॥

प्रत्यनुवाकं होमः ॥ १८ ॥

जयप्रभृति सिद्धमा धेनुवरप्रदानात् ॥ १६ ॥

**अनु०—**जप से लेकर दक्षिणा में उत्तम गो के दान तक की क्रियाएँ ज्ञात ही हैं ॥ १९ ॥

उत्तरं दार्विहोमिकं तन्त्रं प्रसिद्धम् ॥ १९ ॥

सौरीभिरादित्यमुपतिष्ठते चान्द्रमसीभिश्चन्द्रमसम् ॥ २० ॥


१. तैत्तिरीयारण्यकस्था इमे मन्त्राः । अत्र मन्त्राणां पाठक्रमः तेषां पृथक् पृथगनुवाकत्वेन परिगणनं च द्राविडपाठ एव दृश्यते । नाऽऽन्ध्रपाठे । अतस्सूत्रकारोऽयं द्राविडपाठमेवाऽऽद्रियत इति भाति ।
२. वाङ्मनश्चक्षुश्श्रोत्रजिह्वाघ्राणरेतोबुद्ध्याकृतिसङ्कल्पा मे शुद्ध्यन्तां ज्योतिरहं विरजा विपाप्मा भूयाएँस्वाहा ।
३. शिरःपाणिपादपार्श्वपृष्ठोदरजङ्घाशिश्नोपस्थपायवो मे ० स्वाहा ॥
४. त्वक्चर्ममांसरुधिरमेदोस्थिमज्जा मे शुद्ध्यन्तां ० स्वाहा ॥
५. शब्दस्पर्शरूपरसगन्धा मे शुद्ध्यन्तां ० स्वाहा ॥
६. पृथिव्याप्तेजोवाय्वाकाशा मे शुद्ध्यन्तां ० स्वाहा ॥
७. अन्नमयप्राणमयमनोमयविज्ञानमयानन्दमया मे शुद्ध्यन्तां ० स्वाहा । इति सप्तमन्त्राः सप्तारनुवाकाः । see तै. आ. १०. (तैत्तिरीयोपनिषदि द्वितीयप्रश्ने द्राविडपाठे) ख. ५१—५९.