बौधायन धर्मसूत्र (विवरण टीका व हिन्दी अनुवाद)
Baudhayana Dharmasutra Hindi
by महर्षि बौधायन
Source: Baudhayana Dharmasutram with Vivarana & Hindi Translation by Dr. Umesh Chandra Pandey (origin)
Page 323 of 486
Read in contextचतुर्दशः खण्डः ] द्वितीयप्रश्ने अष्टमोऽध्यायः २७१
रक्षोधनानि सामानि १अग्ने रक्षाणो अंहसः, २अग्ने युक्ष्वाहि ये तव, ३ प्रत्यग्ने मिथुना दहं यातुधाना, ४प्रत्यग्ने हरसा हरः, ५ न तस्य मा यया च न, ६ श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे, ७ यद्वा उ विश्पतिः शितः, ८ अग्निं होतारम्' एतत्सूक्तोत्पन्नानि स्वधाषन्ति यजूंषि च 'सोमाय पितृपीताय स्वधा नमः' इत्यादीनि । मध्वृचः 'मधु वाताः' इत्यादीनि त्रीणि पवित्राणि 'पवमानस्सुवर्जनः' इत्यादीनि भुञ्जानान् ब्राह्मणान् श्रावयेत् ॥ ५ ॥
९चरणवतोऽनूचानान्योनिश्रोत्रमन्त्रासम्बन्धाञ्छुचीन्मन्त्रवतस्त्र्यवरान्युजः पूर्वेद्युः प्रातरेव वा निमन्त्र्य सदर्भोंपक्लृप्तेष्वासनेषु प्राङ्मुखानुपवेशयत्युदङ्मुखान्वा ॥ ६ ॥
अनु०— उत्तम आचरण वाले, वेदों के विद्वान्, पवित्र, मन्त्र के ज्ञाता श्रोत्रिय, त्रिमधु आदि जानने वाले, वेदाङ्ग के विद्वान् कम से कम तीन और सदैव विषम संख्या में ब्राह्मण को, जो विवाह, गोत्र, मन्त्र आदि द्वारा सम्बन्धी न हों, श्राद्ध के दिन से एक दिन पहले अथवा श्राद्ध के दिन ही प्रातःकाल निमन्त्रण देकर श्राद्ध कर्ता उन्हें दर्भ से ढके हुए आसनों पर पूर्व या उत्तर की ओर मुख कराकर बैठावें ॥ ६ ॥
१. अग्ने रक्षाणो बंहसः प्रति स्म देव रिषतः । तपिष्ठैरजरो दह । ( सा. सं. पूर्वार्चिके १ प्रपाठके १ अर्ध ३. दशतो ३ ऋक् )
२. अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाऽश्वासो देव साधवः । अरं वहन्त्याशवः । ( सा. सं. पू, अर्ध १. द. ३. ऋ. ४. ) ।
३. ऋ. सं. ८. ४. ९, ४.
४. प्रत्यग्ने हरसा हरः शृणाहि विश्वतस्परि । यातुधानस्य रक्षसो बलं न्युब्ज वीर्यम् । ( सा. सं. पू. प्र. १. अ. २. ५ द. ऋ. ५. )
५. न तस्य मायया चन रिपुरीशीत मर्त्यः । यो अग्नये ददाश हव्यदातये । ( सा. सं. पू. प्र. २. अ. १. १. ऋ, ८, )
६. श्रुष्ट्यग्ने नवस्य मे स्तोमस्य वीर विश्पते । नि मायिनस्तपसा रक्षसो दह । ( सा. सं. पू. २. १. १. १० )
७. यद्वा उ विश्पतिश्शितस्सुप्रीतो मनुष्यो विशे । विश्वेदरिनः प्रति रक्षांसि सेधति । ( सा. सं. पू. २, १. २. ८. )
८. अग्निं होतारं मन्ये दास्वंतं वसोस्सुनुं सहसो जातवेदसम् । विप्रं न जातवेदसम् । ( सा. सं. पू. ५. २. ३. ९. )
९. cf आप. गृ. २. १६. ४.