श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
by महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात
Source: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (origin)
Page 98 of 811
Read in context८२ आनंदरामायणे [ सर्ग ९
ततस्त्य वचनं श्रुत्वा त्वं दत्ताऽसि गिरीन्द्रजे । दत्त्वाऽऽत्मलिङ्गं संप्रोक्तो मया त्वं यदि रावण । ३७।
मार्गे लिङ्गं भूमिसंस्थं करोषि नह्यहं पुनः । नाग्रे गच्छामि तत्रस्थानान्येव च गमास्यहम् ॥३८
तथेति रावणश्चोक्त्वा देव्या लिङ्गेन सो ययौ । तदा त्वया स्मृतो विष्णुस्तेनाङ्गचन्दनादिना । ३९
कृत्वा मन्दोदरी नारी मयदन्त्येऽर्पिता शुभा । मां निनाय मयः शीघ्रं पाताले स्वीयमद्गृहम् ॥४०॥
ततो द्विजस्वरूपेण विष्णुः प्राह दशाननम् । प्रतारितः शिवेन त्वं दत्त्वा दुर्गां तु कृत्रिमाम् ॥४१।
पाताले मयगेहे सा गोपिताऽस्ति शिवेन हि । विचिन्वंस्ति त्वं स्वर्गलोकं भूलोकं चेति शंकया । ४२॥
स्वीयं मत्वा तु पाताल तत्र त्वं न गवेष्यसि । त्यजेमां कृत्रिमां दुर्गां पश्य तां मयमन्दिरि । ४३॥
गिरीन्द्रजां महाभाग्यां पत्नीं कृत्वा सुखं भज । तद्विप्रवचनं सत्यं मन्वा भामेत्य वै पुनः । ४४।
विहस्य रावणः प्राह ज्ञातं तेऽन्तर्गतं मया । अर्पिता कृत्रिमा देवी मांतां गोप्य स्थात्तले ॥४५॥
त्वयैवास्त्वधुना चेयं त्वहं नेष्यामि गोपिताम् । इत्युक्त्वा त्वां विसृज्याथ पाताल गन्तुमुद्यत ॥४६॥
तावन्मार्गे ह्युपशकायन्तः प्राह द्विजं तदा । आत्मलिंग क्षणं हस्ते धुरुं ध्व वचनान्मम ॥४७॥
यावन्निवर्त्य शकां स्वामहमेष्यामि वेगतः । द्विजवेषधरो विष्णुस्तदा प्राह दशाननम् । ४८
अतिक्रांते मुहूर्तेऽथ लिङ्गं स्थाप्य व्रजाम्यहम् । तथेति रावणश्चोक्त्वा तत्करे लिंगमर्पयत् । ४९।
ततो मूत्रस्य सा धाराऽखण्डिताऽभूच्चिरं प्रिये अतिक्रान्ते मुहूर्तेऽय लिंगे मार्गरगेधसि । ५०
पश्चिमे स्थाप्य भूम्यां स ययौ स्वीयम्थल हरिः ततः स रावणश्चापि मूत्रं कृत्वा यथाविधि । ५१।
लिंगं दृष्ट्वा भूमिस्यं तच्चिञ्चचालयत्तदा । तदा भूम्यां गतं लिङ्गं शिरः किंचित्चचाल न ५२॥
अभूद्गवां कर्णप्रमदर्शी तच्छिद्रस्थले । गतायां तच्छिलाश्चापि कर्णशंकूपमं कृतम् । ५३।
पत्नी बनानेके लिए मुझे पार्वती को दे दीजिए ॥ ३५ । ३६ ॥ हे पार्वतीजी ! उसकी वरप्रार्थना सुनकर मैने तुमको उसे दे दिया और आत्मलिङ्ग भी देकर उससे कहा—हे रावण ! देख यदि तूने इस लिङ्गको मार्गमे कही भी रख दिया तो मै आगे न जाकर वही रह जाऊँगा ॥ ३७ । ३८ ॥ 'बहुत अच्छा' कहकर रावण देवी पार्वती तथा लिङ्कको लेकर चला गया उस समय तुमने विष्णुभगवान्का स्मरण किया तब उन्होने अपने अङ्गके चन्दन आदिसे मन्दोदरीका सुन्दरी स्त्री बनाकर मय दानवको दिया। उसे लेकर मयदानव पातालके अपने मनोहर भवनको चला गया ॥ ३९ । ४० । तब विष्णुभगवान्ने ब्राह्मणका रूप धारण करके रावणसे कहा-हे दशानन ! शिवजीने तुमको ठग लिया उन्होने यह नकली पार्वती तुमको दी है ॥ ४१ ॥ असलको तो शिवजीने पातालमे मयदानवके घरमे छिपा दिया है। उन्होंने यह सोचा कि तुम स्वर्ग तथा भूलोकमे ही खोजोगे ॥ ४२ । अपना समझकर पातालमे न खोजोगे इस कारण तुम इस कृत्रिम दुर्गाको छोड़ दो और मय-दानवके घर जाकर यथार्थ पार्वतीको ढूँढ़ निकालो । ४३ । उस अत्यन्त सुन्दर पार्वतीको पत्नी बनाकर सुख भोगो । विप्रके इस वचनको सच मानकर पुनः रावण मेरे पास आया ॥ ४४ ॥ वह हँसकर बोला कि मैने आपका हृदयगत अभिप्रायको जान लिया है। आपने असली पार्वतीको पातालमे छिपाकर मुझे नकली पार्वती दे दी है ॥ ४५ । इसको अब अपने पास ही रखिए । मै तो उस छिपी हुई पार्वतीको ही ले जाऊँगा इतना कह तथा तुमको यही छोड़कर वह पातालमे जानेके लिए उद्यत हुआ ॥ ४६ ॥ रास्तेमे लघुशङ्का करनेकी इच्छावश उसने ब्राह्मणसे कहा —हे द्विज मेरी प्रार्थना स्वीकार करके क्षणभरके लिए इस शिवलिङ्गको अपने हाथमे लिये रहो ॥ ४७ ॥ मै लघुशङ्का करके तुम्हारे पास आ रहा हूँ । द्विजवेष धारण करनेवाले विष्णुने कहा—हे दशानन ! यदि अधिक देर लगेगी तो मै लिङ्गको वहींपर रखकर चला जाऊँगा । अच्छी बात है, कहकर रावणने शिवलिङ्ग उनके हाथमें दे दिया ॥ ४८ । ४९ ॥ रावण जब लघुशङ्का करने लगा तो बहुत देर तक मूत्रकी अखण्ड धारा छूटती रही । अधिक समय बीत जानेपर मार्गके पश्चिम किनारे लिङ्गको रखकर विष्णुभगवान अपने स्थानको चले गये। उसके पश्चात् रावण भी विधिवत् मूत्रत्याग करके वहीं आया ॥ ५० ॥ ५१ । लिङ्गको जमीनपर रक्खा देखकर उसके सिरको हिलाया, परन्तु भूमिगत लिङ्गका सिर नहीं हिला