विक्रमाङ्कदेवचरितम् (कल्याणी चालुक्य साम्राज्य इतिहास - सटीक)
Vikramankadeva Charitam of Bilhana with Commentary
by महाकवि बिल्हण / पं. विश्वनाथ शास्त्री
Page 233 of 493
Read in context( २१२ )
भाषा
अपने हाथियों द्वारा उखाड़ कर फेंके हुए चन्दनवृक्षों की सम्पत्ति से यु
विशाल समुद्र से मानो उस विक्रमाङ्कदेव ने मूल्य में रत्नों को ले लिया ।
, शिलाभिः करटिक्षुण्ण-श्रीखण्डस्यन्दपाण्डुभिः ।
मलयस्तद्दलक्षोभादस्थिशेष इवाऽभवत् ॥९०॥
अन्वयः
मलयः करटिक्षुण्णश्रीखण्डस्यन्दपाण्डुभिः शिलाभिः तद्दलक्षोभा
दस्थिशेषः इव अभवत् ।
व्याख्या
मलयो मलयाचलः करटिभिर्गजैः क्षुण्णास्संमर्दिताः श्रीखण्डाश्चन्दनवृक्षास्ते
स्पन्देन प्रस्रुतद्रव्येण पाण्डुवर्णाः शुभ्रवर्णास्ताभिः शिलाभिर्हेतुभिस्तस्य =
सैन्यं तस्य क्षोभात्सङ्घर्षात्संमर्दनादित्यर्थ । अस्थीन्येव शेषा अवशिष्टांशा य
स इवाऽभवत् । शिलासु शुभ्रत्वसाम्यादस्थित्वरूपस्योत्प्रेक्षणादुत्प्रेक्षा ।
भाषा
उस राजा के हाथियों से नष्ट किए हुए चन्दन वृक्ष के रस से सफेद =
हुई पत्थर की चट्टानों के मिष से मानो उस राजा की पलटनों से सम्मर्दित
होने से मलयाचल की हड्डियाँ अवशिष्ट रह गई हों ऐसा वह दिखाई देता था
अम्भोधिः श्रीभुजङ्गस्य निद्राभङ्गविधायिना ।
चमूकलकलेनेव कुपितः क्षोभमाययौ ॥९१॥
अन्वयः
अम्भोधिः श्रीभुजङ्गस्य निद्राभङ्गविधायिना चमूकलकलेन कुपितः स
इव क्षोभम् आययौ ।
व्याख्या
अम्भोधिस्समुद्रः श्रियो लक्ष्म्या भुजङ्गः पतिर्विष्णुस्तस्य विष्णोर्निद्राया भङ्गं
विदधातीति तेन निद्राविच्छेदकारिणा चमूकलकलेन सेनासञ्चलनशब्देन कुपि