Skip to content
SarvaKosh
सौन्दर्यलहरी (जगद्गुरु आदि शंकराचार्य - आनन्दलहरी एवं सविस्तार हिन्दी व्याख्या सटीक)

सौन्दर्यलहरी (जगद्गुरु आदि शंकराचार्य - आनन्दलहरी एवं सविस्तार हिन्दी व्याख्या सटीक)

Saundaryalahari of Adi Shankaracharya with Hindi Commentary

by जगद्गुरु आदि शंकराचार्य

DevanagariHindipublished415 pages

Page 307 of 415

Read in context
Page 307

सौंदर्य लहरी २५७
( ५४ )
पवित्री कर्तुं नः पशुपतिपराधीनहृदये
दयामित्रै र्नेत्रैररुणधवलश्यामरुचिभिः ।
नदः शोणो गङ्गा तपनतनयेति ध्रुवममु ( मयं )
त्रयाणां तीर्थानामुपनयसि संभेदमन्वहम् ॥
अर्थः—पशुपति शंकर भगवान की पराधीनता में हृदय
समर्पण करने वाली हे भगवती ! अरुण, शुक्ल, और श्याम वर्णों की
शोभा से युक्त दयापूर्ण अपने नेत्रों से सोणनदी, गंगा और
सूर्यतनया ( जमुना ) इन तीनों तीर्थों के सदृश निश्चय ही हम
लोगों को पवित्र करने के लिये तू पवित्र संगम बना रही है ।
गंगा और यमुना का संगम प्रयाग में है जो दोनों नेत्रों के
बीच है, वह भ्रू मध्य भाग काशी है । उसके ऊपर तीसरा नेत्र
सोणनदी है । ज्ञाननेत्र में तीनों का एकीकरण होता है । सोणनदी
काशी से कुछ आगे चल कर गंगाजी से मिलती है । नासिका के
अग्रभाग पर, भ्रूमध्य में और ललाट प्रदेश में ध्यान करने की विधि
योग धारणा के प्रधान साधन हैं । उन स्थानों पर धारणा करके वहां
चित्त को ध्यान मग्न कर देना ही उक्त तीर्थों में स्नान करना है ।