Skip to content
SarvaKosh
मत्स्य महापुराण

मत्स्य महापुराण

Matsya Purana

by महर्षि वेदव्यास

Report a copyright issue

DevanagariHindipublished1,098 pages

Page 206 of 1098

Read in context
Page 206
१९६* मत्स्यपुराण *

| दौष्यन्तिं प्रति राजानं वागूचे चाशरीरिणी।<br>माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येन जातः स एव सः ॥ १२<br>भरस्व पुत्रं दुष्मन्त मावमंस्थाः शकुन्तलाम्।<br>रेतोधां नयते पुत्रः परेतं यमसादनात्।<br>त्वं चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला ॥ १३<br>भरतस्य विनष्टेषु तनयेषु पुरा किल।<br>पुत्राणां मातृकात् कोपात् सुमहान् संक्षयः कृतः ॥ १४<br>ततो मरुद्भिरानीय पुत्रः स तु बृहस्पतेः।<br>संक्रामितो भरद्वाजो मरुद्भिर्भरतस्य तु ॥ १५<br><br>ऋषय ऊचुः<br>भरतस्य भरद्वाजः पुत्रार्थं मारुतैः कथम्।<br>संक्रामितो महातेजास्तन्नो ब्रूहि यथातथम् ॥ १६<br><br>सूत उवाच<br>पत्न्यामापन्नसत्त्वायामुशिजः स स्थितो भुवि।<br>भ्रातृभार्यां स दृष्ट्वा तु बृहस्पतिरुवाच ह ॥ १७<br>उपतिष्ठ स्वलंकृत्य मैथुनाय च मां शुभे।<br>एवमुक्ताब्रवीदेनं स्वयमेव बृहस्पतिम् ॥ १८<br>गर्भः परिणतश्चायं ब्रह्म व्याहरते गिरा।<br>अमोघरेतास्त्वं चापि धर्मं चैवं विगर्हितम् ॥ १९<br>एवमुक्तोऽब्रवीदेनां स्वयमेव बृहस्पतिः।<br>नोपदेष्टव्यो विनयस्त्वया मे वरवर्णिनि ॥ २०<br>धर्षमाणः प्रसह्यैनां मैथुनायोपचक्रमे।<br>ततो बृहस्पतिं गर्भो धर्षमाणमुवाच ह ॥ २१<br>संनिविष्टो ह्यहं पूर्वमिह नाम बृहस्पते।<br>अमोघरेताश्च भवान् नावकाश इह द्वयोः ॥ २२<br>एवमुक्तः स गर्भेण कुपितः प्रत्युवाच ह।<br>यस्मात् त्वमीदृशे काले सर्वभूतेप्सिते सति।<br>अभिषेधसि तस्मात् त्वं तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि ॥ २३<br>ततः कामं संनिवर्त्य तस्यानन्दाद् बृहस्पतेः।<br>तद्रेतस्त्वपतद् भूमौ निवृत्तं शिशुकोऽभवत् ॥ २४<br>सद्योजांत कुमारं तु दृष्ट्वा तं ममताब्रवीत्।<br>गमिष्यामि गृहं स्वं वै भरस्वैनं बृहस्पते ॥ २५<br>एवमुक्त्वा गता सा तु गतायां सोऽपि तं त्यजत्। | इसी दुष्मन्त-पुत्र भरतके विषयमें आकाशवाणीने राजा दुष्मन्तसे कहा था—‘दुष्मन्त! माताका गर्भाशय तो एक चमड़ेके थैलेके समान है, उसमें गर्भाधान करनेके कारण पुत्र पिताका ही होता है; अतः जो जिससे पैदा होता है, वह उसका आत्मस्वरूप ही होता है। इसलिये तुम अपने पुत्रका भरण-पोषण करो और शकुन्तलाका अपमान मत करो। पुत्र अपने मरे हुए पिताको यमपुरीके कष्टोंसे छुटकारा दिलाता है। इस गर्भका आधान करनेवाले तुम्हीं हो, शकुन्तलाने यह बिलकुल सच बात कही है।' पूर्वकालमें भरतके सभी पुत्रोंका विनाश हो गया था। माताके कोपके कारण उनके पुत्रोंका यह महान् संहार हुआ था। यह देखकर मरुद्गणोंने बृहस्पतिके पुत्र भरद्वाजको लाकर भरतके हाथोंमें समर्पित किया था। बृहस्पति अपने इस पुत्रको वनमें छोड़कर चले गये थे॥ १२-२५ १/२ ॥ |