कुमारसम्भवम् (महाकवि कालिदास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)

( ३६ )
लतासु विलोलदृष्टं च हरिणाङ्गनासु इति द्वयं द्वयेऽपि पुनः ग्रहीतुं
निक्षेपं इव अर्पितवती ॥ १३ ॥
HINDI TRANSLATION :—( तपस्या के ) नियम के पालन
करने वाली उसने ( अपने ) हावभाव और चञ्चल दृष्टि इन दोनों
को ( क्रम से ) पतली लताओं और हरिणियों दोनों के पास
फिर लेने के लिये धरोहर की तरह रख दिया ॥ १३ ॥
ENGLISH TRANSLATION :—By her, who was observing
a vow, had been kept as a deposit to be taken back,
the two things with the two, viz., her sportive gesture
with the slender creepers and her unsteady glances with
the female deer. 13.
PURPORT IN SANSKRIT :—तपश्चरन्त्या पार्वत्या स्त्रीजन-
सुलभो विलासश्चञ्चलादृष्टिश्च परित्यक्तौ, परं न तत्सर्वदैवापि तु
व्रतसमाप्तिपर्यन्तम् । कथं तर्हि सा तौ पुनः प्राप्तुं शक्नुयात् क्व च
तौ गताविति विषये कविरुत्प्रेक्षते—यत् सा विलासादिकं सूक्ष्मासु
वल्लीषु चपलां दृष्टिश्च मृगीषु निक्षेपरूपेणास्थापयत् ॥ १३ ॥
अतन्द्रिता सा स्वयमेव वृक्षकान्
घटस्तनप्रस्रवणैर्व्यवर्धयत् ।
गुहोऽपि येषां प्रथमाप्तजन्मनां
न पुत्रवात्सल्यमपाकरिष्यति ॥ १४ ॥
अतन्द्रितेति । सा देवी स्वयमेव अतन्द्रिता असंजाततन्द्रा-
सती । तारकादित्वादच्प्रत्ययः । वृक्षकान् स्वल्पवृक्षान् ‘अल्पे’
इत्यल्पार्थे कः प्रत्ययः । घटस्तनप्रस्रवणै घटावेव स्तनौ तयोः प्रस्र-
वणैः प्रस्रुतपयोभिः व्यवर्धयत् । गुहः कुमारोऽपि प्रथमाप्तजन्मनां
प्रथमलब्धजन्मनाम् । अग्रजातानामित्यर्थः । येषां वृक्षकाणां सम्बन्धि