श्रीवात्स्यायनमुनिप्रणीतं-

कामसूत्रम् ।

यशोधरकृतया जयमङ्गलाख्यया व्याख्यया समेतम् ।

---

साधारणनामके प्रथमेऽधिकरणे

प्रथमोऽध्यायः।

नमो धर्मार्थकामेभ्यस्तत्कामेभ्यो नमो नमः।
त्रिवर्गमोक्षकामेभ्योऽकामेभ्यस्त्वमितं नमः॥

वात्स्यायनीयं किल कामसूत्रं व्याख्यायि तत् कैश्चिदिहान्यथैव।
तस्माद्विधास्ये जयमङ्गलाऽऽख्यां टीकामिमां सर्वविदं प्रणम्य॥

इह चत्वारो वर्णा (१)ब्राह्मणादयः, चत्वारश्चाश्रमा ब्रह्मचारी, गृहस्थो, (२)वैखानसो, भिक्षुरिति, तत्र ब्राह्मणादीनां गृहस्थानां मोक्षस्यान(३)भिमतत्वात् (४)त्रिवर्गः पुरुषार्थः, तत्रापि धर्मार्थयोर्हेतुत्वात्काम एव फलभूतः प्रकृष्टः पुरुषार्थ इति कामवादिनः, स चोपायं विना न भवतीति तदुपायमाचिख्यासुराचार्य(५)मल्लनागः पूर्वाचार्यमतानुसारेण शास्त्रमिदं प्रणीतवान् ।

ननु तद्धेतुत्वादङ्ग्धर्मार्थावेवोपादेयौ, तौ च शास्त्रविहितौ ? सत्यम्,

---

( १ ) आदिशब्दात् क्षत्रियवैश्यशूद्रा ग्राह्याः । तथा चामरः “वर्णाः स्युर्ब्राह्मणादयः, विप्रक्षत्रियविट्शूद्रा” इति ।
( २ ) वानप्रस्थः । “वैखानसो वानप्रस्थ” इति विश्वः ।
( ३ ) यद्यपि निरतिशयसुखादिरूपे मोक्षे कस्यापि नानभिमतत्वं सम्भवति विशेषतो ब्राह्मणानां, “ब्राह्मणस्य च देहोऽयं क्षुद्रकामाय नेष्यते । कृच्छ्राय तपसे चेह प्रेत्यानन्तसुखाय चे” त्यादिश्रीभागवतादिप्रामाण्यात्, तथाऽपि प्रकृतशास्त्राधिकारिताऽवच्छेदककोटौ मोक्षानभिमतत्वाभ्युपगमादित्यमुक्तिः ।
( ४ ) “त्रिवर्गो धर्मकामार्थैर्”त्यमरः ।