Skip to content
SarvaKosh
ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

Brahmasphuta Siddhanta of Brahmagupta with Commentary

by आचार्य ब्रह्मगुप्त

Report a copyright issue

DevanagariHindipublished737 pages

Page 461 of 737

Read in context
Page 461

( ७५ )
तात्कालिकविक्षेपः कोटिस्तद्वर्गयुतिपदं¹ कर्णः ।
मानैक्यार्द्धात्कर्णं विशोध्य तात्कालिको ग्रासः ॥ १२ ॥
असकृत्¹ ग्रासकालोनप्रमाणयुतिदलकृते विशोध्य⁶ कृतिं⁴ ।
तत्कालिकविक्षेपस्य² शेषमूलकृतं³ तिथिवत्⁵ ॥ १३ ॥
प्रग्रहण स्थित्यार्द्धात्४ प्राज्यप्रग्रहणतो¹ भवति कालः ।
मोक्षे विशोध्य मोक्षस्थित्यर्द्धात्प्राग् भवेत्³ मोक्षम्² ॥ १४ ॥
स्फुटतिथ्यंते मध्यं प्रग्रहणं² स्थितिदलोनकेभ्योऽधिके¹ ।
मोक्षो निमीलनोन्मीलने विमर्दार्धहीनयुते४ ॥ १५ ॥

१२. (घ) १. तद्वर्गयुति (ग) तद्वर्ग संयुति for (तद्वर्गयुति)
१३. (घ) १. असकृद्ग्रासकलोन (ग) असकृग्रास कलोन for (असकृत्ग्रासकालोन)
२. तात्कालिक (ग) (च) for (तत्कालिक)
३. शेषमूलं (च) for (शेषमूल)
(ग) ४. कृति for (कृतिं)
५. तिथिवत् for (तिथिवत्)
(क) १. असकृद्ग्रासकालोन for (असकृत् ग्रासकालोन)
(च) १. असकृद्ग्रासकलोन for (असकृत्ग्रासकालोन)
६. विशोध्य for (विशोध्य)
१४. (घ) १. प्रग्रह्णतो (ग) प्राज्यप्रग्रह्णतो (क) प्रोज्य प्रग्रह्णत्रो for (प्राज्यप्रग्रहणतो)
२. मोक्षात् (ग) (च) for (मोक्षम्)
(ग) ३. भवेन् (क) for (भवेत्)
(क) ४. स्थित्यर्थात् for (स्थित्यर्द्धात्)
५. मोक्षं for (मोक्षे)
(च) १. प्राज्य प्रग्रहणतो for (प्राज्यप्रग्रहणतो)
१५ (घ) १. दलोनवचे (क) दलोनकेऽम्यधिके for (दलोनकेभ्योऽधिके)
(ग) २. प्रग्ग्रहणं for (प्रग्रहणं)
३. स्थितित्दलदलोनकेम्यधिके for (स्थितिदलोनकेभ्योऽधिके)
(च) १. अवग्रहचिन्हलुप्त ४. विमर्द्दार्द्ध for (विमर्द्धार्ध)