बौधायन धर्मसूत्र (विवरण टीका व हिन्दी अनुवाद)
Baudhayana Dharmasutra Hindi
by महर्षि बौधायन
Source: Baudhayana Dharmasutram with Vivarana & Hindi Translation by Dr. Umesh Chandra Pandey (origin)
Page 342 of 486
Read in context| २९० | बौधायनधर्मसूत्रम् | [ संन्यासविधिः |
|---|
शिक्यं गृह्णाति ^१"येन देवाः पवित्रेणे" ति जलपवित्रं गृह्णाति^२ "येन देवा ज्योतिषोर्ध्वा उदाय'न्निति कमण्डलुं गृह्णाति सप्तव्याहृतिभिः पात्रं गृह्णाति ॥ ३२ ॥
अनु०—'सखा मे गोपाय' ( तुम मेरे मित्र हो रक्षा करो ) ऐसा कहते हुए दण्ड ग्रहण करे । 'यदस्य पारे रजसः' मन्त्र का पाठ कर शिक्य ग्रहण करे । 'येन देवा पवित्रेण' कहकर जल छानने का पवित्र ग्रहण करे । 'येन देवा ज्योतिषोर्ध्वा उदायन्' मन्त्र कहकर कमण्डलु ग्रहण करे तथा सात व्याहृतियों का उच्चारण कर भिक्षा पात्र ग्रहण करे ॥ ३२ ॥
टि०—'यदस्य पारे रजसः' मन्त्र तैत्तिरीय संहिता ४. २. ५. २. का है । 'येन देवाः पवित्रेणाऽऽत्मानं पुनते सदा । तेन सह्र सुधारेण पावमान्यः पुनन्तु मा । तैत्तिरीय ब्राह्मण १. ४. ८ का तथा 'येन देवा ज्योतिषोर्ध्वा उदायन् येनाऽऽदित्या वसवो येव रुद्राः । येनाऽङ्गिरसो महिमानमानशुस्तेनैतु यजमानस्स्वस्ति ।' तैत्तिरीय संहिता ५. ७. २. २ का मन्त्र है ।
अविरोहितमेतत् ॥ ३२ ॥
यष्ट्यशिक्यं जलपवित्रं कमण्डलुं पात्रमित्येतत्समादाय, यत्राऽऽपस्तद्गत्वा स्नात्वाऽप आचम्य सुरभिमत्याऽब्लिङ्गाभिर्वारुणीभिर्हिरण्यवर्णाभिः पावमानीभिरिति मार्जयित्वाऽन्तर्जलगत्तोऽघमर्षणेन षोडश प्राणायामान् धारयित्वोत्तीर्य वासः पीडयित्वाऽन्यत् प्रयतं वासः परिधायाऽप आचम्यों भूर्भुवस्सुवरिति जलपवित्रमादाय तर्पयति—ॐ भूर्स्तर्पयाम्यों भुवस्तर्पयाम्योँ सुवस्तर्पयाम्यों महस्तर्पयाम्यों जनस्तर्पयाम्योँ तपस्तर्पयाम्यों सत्यं तर्पयामीति ॥ ३३ ॥
**अनु०—**अपने साथ दण्ड, शिक्य, जलपवित्र, कमण्डलु, भिक्षापात्र लेकर जहाँ जल हो वहाँ जाकर स्नान करे, जल से आचमन करे, सुरभिमती, जलदेवता, वरुण देवता के हिरण्य वर्ण और पवमान मन्त्रों से स्नान करे, जल के भीतर प्रवेश कर
१. येन देवाः पवित्रेणाऽऽत्मानं पुनते सदा । तेन सहस्रधारेण पावमान्यः पुनन्तु मा ॥ ( तै. ब्रा. १. ४. ८. )
२. येन देवा ज्योतिषोर्ध्वा उदायन् येनाऽऽदित्या वसवो येन रुद्राः । येनाऽङ्गिरसो महिमानमानशुस्तेनैतु यजमानस्स्वस्ति ॥ ( तै. सं. ५. ७. २. २. )